रत्न एक प्रकारको मनमोहक पदार्थ हो । वैदिक ज्योतिषमा हरेक ग्रहलाई एउटा रत्नसँग जोडिएको छ। ग्रह कमजोर भए वा अशुभ असर दिइरहेको भए, सोही ग्रहसँग सम्बन्धित रत्न लगाउँदा सकारात्मक प्रभाव बढ्छ र नकारात्मक असर कम हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।रत्न र ज्योतिषको बीचमा गहिरो र परस्पर सम्बन्ध छ। यी दुवै एक अर्कालाई पूरक मानिन्छन्, जसरी पिता र पुत्रको बीचमा जनकता र जन्य भाव हुन्छ। रत्न विज्ञान बिना ज्योतिष विज्ञान पूरा हुँदैन र ज्योतिषशास्त्र बिना रत्न विज्ञान निष्फल रहन्छ। रत्न र ज्योतिषको मुख्य सम्बन्ध भनेको अन्न-अन्नीभाव हो, जसले दुवैलाई एक अर्कामा सहकार्य र सहयोग गर्न अनुमति दिन्छ। जीवनमा सौर्यऊर्जाको अत्यधिक महत्व छ, र यसका कारण जीवन र मरण दुवै अवस्था प्रभावित हुन्छ। ग्रह ऊर्जाका योग्य तत्त्वहरूको अभावले जीवनको सन्तुलनमा समस्या ल्याउन सक्छ, जुन ज्योतिषशास्त्रमार्फत पत्ता लगाउन सकिन्छ। जब कुनै ग्रहको प्रभावले जीवको जीवनमा असन्तुलन उत्पन्न हुन्छ, तब उपयुक्त रत्नको प्रयोगले आवश्यक तत्त्वको पूर्ति गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ। यसरी रत्न र ज्योतिषको संयोजनले मानिसको भौतिक, मानसिक र आध्यात्मिक प्रगति र जीवनलाई सार्थक बनाउँछ।

            •           सूर्य (Sun) → माणिक्य (Ruby): आत्मविश्वास, पदप्रतिष्ठा, नेतृत्व शक्ति बढाउँछ।

            •           चन्द्रमा (Moon) → मोती (Pearl): मानसिक शान्ति, भावनात्मक सन्तुलन, मातृत्व र प्रेम बढाउँछ।

            •           मंगल (Mars) → मूंगा (Red Coral): साहस, ऊर्जा, स्वास्थ्य र सम्पत्ति वृद्धि।

            •           बुध (Mercury) → पन्ना (Emerald): बुद्धि, व्यापारिक क्षमता, भाषणशक्ति, शिक्षामा सफलता।

            •           बृहस्पति (Jupiter) → पुष्पराज (Yellow Sapphire): ज्ञान, धर्म, शिक्षा, विवाह र संतान सुख।

            •           शुक्र (Venus) → हीरा (Diamond): सौन्दर्य, प्रेम, वैवाहिक सुख, विलासिता र धन।

            •           शनि (Saturn) → नीलम (Blue Sapphire): अनुशासन, दीर्घायु, करियर र स्थिरता।

            •           राहु (Rahu) → गोमेद (Hessonite): अचानक आउने समस्याबाट जोगाउने, राजनीति र प्रगतिमा सहयोगी।

            •           केतु (Ketu) → लैहसुनिया (Cat’s Eye): अध्यात्मिक प्रगति, रोगबाट मुक्ति, शत्रु नियन्त्रण।

 ध्यान दिनुपर्ने कुरा

            •           हरेक व्यक्तिले हरेक रत्न लगाउन मिल्दैन।

            •           कुन रत्न उपयुक्त हुन्छ भन्ने कुरा जन्मकुण्डलीमा ग्रहको स्थिति (बलवान वा दुर्बल, शुभ वा अशुभ) हेरेर मात्र निर्णय गर्नुपर्छ।

            •           गलत रत्न लगाउँदा उल्टै समस्या आउन सक्छ।   उदाहरण: शनि कमजोर भए नीलम उपयुक्त हुन्छ, तर नचाहिँदा लगाउँदा अचानक दु:ख वा संकट आउन सक्छ।        

  रत्न धारण गर्नु ज्योतिषीय उपचारको एउटा महत्वपूर्ण भाग हो, जसले ग्रहको शक्ति सन्तुलन गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ। गलत रत्नले हानि पुर्‍याउन सक्छ भने सही रत्नले जीवनमा शान्ति, सफलता, स्वास्थ्य र समृद्धि ल्याउन सक्छ।  त्यसैले अनुभवी ज्योतिषीसँग सल्लाह गरेर मात्र रत्न धारण गर्नुपर्छ।